محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

353

تحفه خانى ( فارسى )

به نيم آورده گلقند درو حل كرده نيم‌گرم بايد آشاميد و غذا نخودآب با شيرهء مغز تخم معصفر و گاهى كندى دندان را عارض مىشود و از آن اطبّا تعبير به آن مىكنند كه آب دندان زايل شده است و اگر حدوث او پيران راست و كسانى كه ترشى بسيار مىخورند و صاحب اين علت نمىتواند چيزهاى محكم و خشن را چاويدن و گاه چنان مىشود كه چيزهاى نرم معتاد را نمىتواند چاويد مثل نان و پيران را بسبب برودت دماغ اين عارض مىشود و علاج او باديان رومى و باديان از هريك دو درم و گلقند عسلى دو درم و غذا نخودآب با شيرهء مغز تخم معصفر و تنقيه دماغ بحبّ ايارج و يا ايارج جالينوس و نهادن كمادات بمغز چهار مغز بريان كرده و يا بزرده تخم‌مرغ بريان كرده گرم بايد نهاد و يا پياز عنصل پخته بر دندان كند شده بايد نهاد و يا پياز عنصل با سركه بايد نهاد دندان را بحب الغار و شبت و زراوند مدحرج بايد ماليد و اگر حدوث اين علت از سوى مزاج حار باشد مضمضه بشيره خرفه و يا بشير بايد كرد و روغن گل بر دندان بايد ماليد و اما حدوث ورم حار در لثّه كه گوشت بيخ دندانست كه علامت آن سرخى رنگ محل ورم است و سوختن او و وجع و ضربان او و بيرون آمدن خود باندك سببى ازو و علاج او فصد از قيفال است و حجامت ميان دو شانه و به خوردن جلّاب هر صباح از عناب و آلوى بخارا هريك ده عدد و از قند سفيد ده درم مجموع چنان كه رسم است ترتيب داده بايد آشاميد و يا از آب انارين معصور با شحم آن سه اوقيه كه بست دو نيم مثقال مىشود و يا ده درم قند سفيد و ده درم ترنجبين صافى آميخته بايد خوردن و غذا آش آلوى كوهى و تمر هندى و يا ليمو و يا نارنج با شيرهء مغز بادام و اندك قند و تليين و اسهال طبيعت بمطبوخ فواكه و يا بمطبوخ هليله و فصد از چهار رگ كه